Meirim Kazybek
Gökyüzünde birdenbire çakan şimşek, yürekte bir sarsıntı uyandırır. Bir an korku sarar insanı, ardından yağmurun umudu yeşerir. Bitkiler can bulur, toprak suya kavuşur. Bu tabiat olayına Kur’ân-ı Kerîm’de de dikkat çekilmiştir:
“Size şimşeği hem korku verecek hem de bereketli yağmurların müjdecisi olarak ümide sevk edecek şekilde gösteren ve yağmur yüklü ağır bulutları meydana getiren O’dur.” (Ra’d, 12)
Bu ayet, şimşeğin insan ruhuna etkisini, tabiattaki işlevini ve ardındaki ilahi kudreti gözler önüne serer. Şimşek yalnızca fiziksel bir olay değildir; aynı zamanda bir hikmet tecellisidir.
Şimşek, bulutlar arasında veya bulut ile yer arasında oluşan ani ve yoğun bir elektrik boşalmasıdır. Atmosferde bulunan su buharı, buz kristalleri ve hava akımları bulut içinde elektrik yüklerinin ayrılmasına neden olur. Bu yükler, genellikle bulutun üst kısmında pozitif, alt kısmında ise negatif olarak birikir. Bu zıt yükler arasında oluşan yüksek gerilim, havayı iyonlaştırır ve neticede şimşek hadisesi meydana gelir. Bu çakma, 30.000°C’ye ulaşabilen sıcaklık üretir ve ani bir genleşme ile birlikte gök gürültüsü meydana gelir.
Korku: Şimşeğin ani çakması ve gök gürültüsü, insanda bir korku hissi uyandırır. Bu korku, insanın acizliğini fark etmesine vesile olur. Birçok kültürde ve dini gelenekte gök gürültüsü, ilahi kudretin bir yansıması olarak görülmüştür. Kur’ân’da da gök gürültüsünün Allah’ı tesbih ettiği ifade edilir. (Ra’d, 13)
Ümit: Aynı zamanda şimşek, yaklaşmakta olan yağmurun müjdecisidir. Özellikle kuraklık dönemlerinde, bir şimşek çakması dahi yeryüzüne umut verir. Yağmurun gelişiyle tarım canlanır, hayvanlar su içer, yaşam yeniden yeşerir. Bu yönüyle şimşek, rahmetin habercisidir.
Şimşek yalnızca görsel bir şölen değildir; o, gökyüzünde çok önemli kimyasal reaksiyonlara vesile olur. Yüksek sıcaklık sayesinde atmosferdeki azot (N₂) ve oksijen (O₂) molekülleri tepkimeye girer:
N₂(g) + O₂(g) → 2NO(g)
2NO(g)+O₂(g)→2NO₂(g)
2NO₂(g)+H₂O→HNO₃+HNO₂
Ortaya çıkan nitrik asitler yağmurla birlikte toprağa iner. Bu maddeler, bitkiler için azotlu gübre işlevi görür. Yani insanların beslenebilmesi için şimşeğe de görev verilmiştir. Tarımın temel elementi olan azot, şimşek yoluyla toprağa karışır ve insan beslenmesine katkı sağlar.
Şimşek sırasında yüksek enerji, oksijen moleküllerini parçalayarak serbest atomlara ayırır:
O₂ → 2O
O + O₂ → O₃
Böylece ozon (O₃) oluşur. Bu gaz, stratosferde toplanarak ozon tabakasını oluşturur. Ozon tabakası, güneşten gelen zararlı ultraviyole ışınlarını filtreleyerek canlıları korur. Şimşek bu sürecin tabii bir parçasıdır ve yeryüzündeki hayatın korunmasına katkı sağlar.
Sonuç olarak, şimşek yalnızca bir tabiat olayı değil; aynı zamanda:
● İnsana kudreti ve acizliği hatırlatan bir işarettir.
● Korku ve ümidi aynı anda yaşatan bir ibrettir.
● Bilimsel olarak faydalı kimyasal tepkimelere vesile olan harika bir araçtır.
● Toprağa zenginlik, bitkiye gıda, insana tefekkür vesilesi olan bir hadisedir.
